Audiohistoria
 Archiwum Historii Mówionej
Świadkowie
Przedstawiamy osoby, które zechciały podzielić się z nami swoimi wspomnieniami. Z ich relacji wybraliśmy po kilka wyrazistych opowieści. Są trzy sposoby dotarcia do interesujących Państwa materiałów: wyszukiwanie poprzez indeks nazwisk, tematów i projektów. Relację każdej z prezentowanych tu osób staraliśmy się uzupełnić o zdjęcia oraz notę biograficzną. Mamy nadzieję, że zachęci to Państwa do odwiedzenia Czytelni Multimedialnej Domu Spotkań z Historią, w której można wysłuchać całych, często wielogodzinnych relacji dźwiękowych. Informację o całości zbiorów AHM znajdą Państwo w zakładce PRZESZUKAJ ZBIORY.
 
Alicja Dmuchowska
Urodziła się 26 lutego 1919 roku w Warszawie. Córka Józefa Skowronka i Barbary z domu Lewickiej. Przed wojną rozpoczęła studia w Akademii Nauk Politycznych w Warszawie.
W listopadzie 1939 roku wraz z narzeczonym wyjechała do Lwowa, do ojca. Razem z nimi planowała wyjechać do Szwecji. Podczas spotkania na dworcu kolejowym, ojciec Alicji Dmuchowskiej został aresztowany i osadzony w więzieniu w Brygidkach. Ślad po nim zaginął.
W nocy z 11 na 12 kwietnia 1940 roku Alicja Dmuchowska została deportowana w głąb Związku Sowieckiego. W kołochozie "Klara Zetkin" w Kazachstanie przebywała do września 1940, z którego uciekła. Przejechała bez pieniędzy i jedzenia kilka tysięcy kilometrów, dojeżdżając do Mińska w Białorusi. Została aresztowana przez funkcjonariuszy NKWD i osadzona w więzieniu. Przeszła ciężkie śledztwo. Oskarżona o szpiegostwo, została skazana na 8 lat łagrów.
Z grupą skazanych Polek została przetransportowana do obozu pracy w rejon Archangielska, gdzie doczekała wybuchu wojny niemiecko-rosyjskiej, oraz ogłoszenia amnestii w wyniku układu Sikorski-Majski.
W Kujbyszewie nie udało się Alicji Dmuchowskiej dostać do formującej się Armii Polskiej w ZSRR. Bez środków do życia i zapasów jedzenia, została przewieziona do kołchozu w Uzbekistanie, a po jakimś czasie przeniosła się do pobliskiego sowchozu, gdzie warunki do życia były trochę lepsze. Z grupą Polaków z tego sowchozu, mimo ich sprzeciwu, udała się na komisję wojskową, gdzie ponownie usłyszała, że kobiet do wojska nie przyjmują. Dzięki pomocy mężczyzn z sowchozu, którzy ukryli ją w pociągu, wyruszyła z nimi do obozu w Jangi Julu.
W czasie drogi, odkryta przez jednego z oficerów polskich, otrzymała okazję spotkania z podróżującym tym samym pociągiem, gen. Mieczysławem Borutą-Spiechowiczem, który obiecał jej pomoc w dostaniu się do wojska.
Po przybyciu do Jangi Julu, Alicja Dmuchowska dostała się na służbę do Pomocniczej Służby Kobiet. Wysłana do obozu w Guzuarze, przeszła m.in. instruktorski kurs szoferski.
Po ewakuacji ze Związku Sowieckiego, przybyła wraz z ludnością cywilną do Pahlevi. W Iraku, w Teheranie, spotkała swojego przyszłego męża. Wraz z nim przeszła szlak bojowy z Armią Andersa.
Po wojnie wraz z mężem zdecydowała się na powrót z Wielkiej Brytanii do Polski.



Projekt: Archiwum Wschodnie
Wywiad przeprowadził/a: Elżbieta Binder
Sygnatura nagrania: AW_I_0125
Miejsce nagrania: Warszawa (Polska)
Data nagrania: 1989
Czas nagrania: 02h 05min
Język nagrania: polski
Opis nagrania: Maszynopis. Informacja o relacji dostępna w Archiwum Ośrodka KARTA. Lata 1940-42. Deportacja autorki w głąb ZSRR, pobyt na zesłaniu w Semipałatyńsku, praca w kołchozie, ucieczka, następnie aresztowanie, pobyt w więzieniu i łagrze, zwolnienie na mocy układu Sikorski-Majski, pobyt i praca w kołchozie, wstąpienie do armii Andersa, ewakuacja z ZSRR.
 

© Copyright 2008 Audiohistoria - Archiwum Historii Mówionej