Audiohistoria
 Archiwum Historii Mówionej
Świadkowie
Przedstawiamy osoby, które zechciały podzielić się z nami swoimi wspomnieniami. Z ich relacji wybraliśmy po kilka wyrazistych opowieści. Są trzy sposoby dotarcia do interesujących Państwa materiałów: wyszukiwanie poprzez indeks nazwisk, tematów i projektów. Relację każdej z prezentowanych tu osób staraliśmy się uzupełnić o zdjęcia oraz notę biograficzną. Mamy nadzieję, że zachęci to Państwa do odwiedzenia Czytelni Multimedialnej Domu Spotkań z Historią, w której można wysłuchać całych, często wielogodzinnych relacji dźwiękowych. Informację o całości zbiorów AHM znajdą Państwo w zakładce PRZESZUKAJ ZBIORY.
 
Witold Czerwonka
Urodził się w 1922 roku na Lubelszczyźnie, w powiecie hrubieszowskim. W 1924 roku rodzice Witolda Czerwonki wyjechali na Polesie. Ojciec, legionista z lat 1914-1918 i uczestnik w wojnie polsko-bolszewickiej 1920, otrzymał działkę w miejscowości Parszewicze w powiecie pińskim. Rodzina utrzymywała się z pracy na roli, a dodatkowo ojciec pracował w Zarządzie Dróg. Był kierownikiem budowanego odcinka drogi z Brześcia do Pińska.
Witold Czerwonka ukończył 4-klasową szkołę powszechną w Parszewiczach, a następnie uczęszczał do szkoły w Pińsku. Rozpoczął naukę w Gimnazjum Mechanicznym w Brześciu nad Bugiem. Dalszą edukację przerwał wybuch II wojny światowej. Ojciec, został zmobilizowany do Wojska Polskiego, Witold Czerwonka pozostał z matką w gospodarstwie.
Po wkroczeniu Sowietów na tereny polskie 17 września 1939, do rodziny wrócił ojciec, który przebywał z nimi do Sylwestra 1939 roku, do ucieczki przez wywózką na Sybir.
Witold Czerwonka z matką i siostrą zostali deportowani w głąb ZSRR 9 lutego 1940 roku. Po miesiącu podróży dotarli do obozu w Archangielsku. Rodzina została następnie przewieziona do posiołka Jożma w Pinidze. Pracował m.in. przy wyrębie lasu w lesopunkcie Kirumenskaja, a później w miejscowości Uspiniga, gdzie zastał go wybuch wojny niemiecko-rosyjskiej.
Po powrocie do posiołka zimą 1941 roku, Witold Czerwonka został uznany za tzw. "udostewierenja", czyli za wolnego obywatela, którego nie obowiązuje przymus pracy. Wyjechał do miasta Piniga, gdzie pracował początkowo w zakładzie metalowym, a następnie przeniósł się do mleczarni.
W styczniu 1942 roku wraz z kolegami udał się do formującego się w ZSRR Wojska Polskiego (Polskie Siły Zbrojne w ZSRR). Otrzymał przydział do 27 Pułku Piechoty 10 Dywizji Piechoty. Od 1942 roku Witold Czerwonka służył w 3 Dywizji Strzelców Karpackich.
W 1943 roku wyjechał z przyjacielem Tadeuszem Byczkiem do Edynburga i podjął naukę w Liceum Mechanicznym. Przerwał edukację i wrócił do Polski w lipcu 1947 roku na wieść o powrocie rodziny z zesłania w 1946 roku.
Rozpoczął studia ekonomiczne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Po ich rozwiązaniu zaczął studiować prawo. W trakcie studiów pracował w Barku Rolnym, w oddziale wojewódzkim.
W 1950 roku Witold Czerwonka ożenił się z koleżanką z liceum. Młode małżeństwo przeniosło się do Hrubieszowa. Witold Czerwonka rozpoczął pracę w Oddziale Banku Powiatowego. W 1952 roku ukończył studia uzyskując tytuł magistra prawa.

Projekt: Archiwum Wschodnie
Wywiad przeprowadził/a: Mieczysław Dec
Sygnatura nagrania: AW_I_0115
Miejsce nagrania: Białystok (Polska)
Data nagrania: 8.02.1990
Czas nagrania: 1h 19min
Język nagrania: polski
Opis nagrania: Lata 1940-46. Deportacja autora w głąb ZSRR, życie codzienne na zesłaniu w obwodzie archangielskim, zwolnienie na mocy układu Sikorski-Majski, wstąpienie w szeregi armii Andersa, ewakuacja z ZSRR, walki podczas kampanii włoskiej, repatriacja.
 

© Copyright 2008 Audiohistoria - Archiwum Historii Mówionej