Audiohistoria
 Archiwum Historii Mówionej
Świadkowie
Przedstawiamy osoby, które zechciały podzielić się z nami swoimi wspomnieniami. Z ich relacji wybraliśmy po kilka wyrazistych opowieści. Są trzy sposoby dotarcia do interesujących Państwa materiałów: wyszukiwanie poprzez indeks nazwisk, tematów i projektów. Relację każdej z prezentowanych tu osób staraliśmy się uzupełnić o zdjęcia oraz notę biograficzną. Mamy nadzieję, że zachęci to Państwa do odwiedzenia Czytelni Multimedialnej Domu Spotkań z Historią, w której można wysłuchać całych, często wielogodzinnych relacji dźwiękowych. Informację o całości zbiorów AHM znajdą Państwo w zakładce PRZESZUKAJ ZBIORY.
 
Piotr Czartoryski
Urodził się 4 września 1909 roku, syn Witolda i Jadwigi z Dzieduszyckich. Matka była córką Włodzimierza Dzieduszyckiego, założyciela Muzeum Przyrodniczego we Lwowie. Miał jedenaścioro rodzeństwa, ośmiu starszych braci i dwie siostry. Rodzina mieszkała w rezydencji rodzinnej Czartoryskich w Pełkiniach koło Jarosławia.
Piotr Czartoryski uczęszczał do X Gimnazjum we Lwowie. Następnie, wraz z bratem Adamem przez rok studiował w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii im. Marcina Kątskiego we Włodzimierzu Wołyńskim. Po skończeniu szkoły służył w 10 Dywizjonie Artylerii Konnej Wojska. Polskiego. Po zakończeniu rocznej służby wojskowej Piotr Czartoryski wyjechał na studia do Leuvan w Belgii, gdzie studiował filozofię. Po powrocie do Polski studiował rolnictwo na Uniwersytecie w Poznaniu, które skończył w 1935 r.
Po skończonych studiach wrócił do majątku rodziców w Pełkniach, którymi zarządzał do 1938 r., aż do otrzymania własnego majątku Bieliny nad Sanem.
W czasie wojny obronnej we wrześniu 1939 r. Piotr Czartoryski służył w Ośrodku Zapasowym Konnej Artylerii w Zamościu. Został ranny 9 września w wyniku niemieckiego ataku lotniczego na miasto. Brał udział w bitwie pod Janowem Lubelskim. Po otoczeniu przez oddziały Armii Czerwonej, wraz z kolegami postanowił wrócić do rodzinnego majątku w Bielinach, w którym już stacjonowało wojsko radzieckie.
Został aresztowany przez Gestapo po przybyciu do majątku rodziców w Pełkiniach. W więzieniu w Jarosławiu przebywał przez kilka miesięcy. Wśród osadzonych był tam również były premier II RP Wincenty Witos, z którym Piotr Czartoryski kilkakrotnie rozmawiał w jego celi.
Piotr Czartoryski został wypuszczony z więzienia, dzięki interwencji austriackiego generała i swojego ojca księcia Witolda. Przewieziony przez generała do majątku rodziców w Pełkiniach, które w okresie okupacji niemieckiej wchodziło w skład wojskowych zakładów produkcyjnych, znów zajmował się prowadzeniem majątku. Administrując również swój majątek w Bielinach (także wchodzący w skład niemieckich, wojskowych zakładów produkcyjnych) wszedł we współpracę z oddziałami partyzanckimi Armii Krajowej.
Po wkroczeniu Armii Czerwonej na tereny polskie w 1944, Piotr Czartoryski z pomocą żołnierzy AK został przetransportowany na Słowację do Brestowan pod Tyrnowem, gdzie znajdował się punkt przerzutowy i kontaktowy polskiego podziemia.
W 1945 Piotr Czartoryski wraz z majorem Samuelem Kostrowickim z Oddziału II Komendy Głównej AK przedostał się na Zachód, do amerykańskiej strefy okupacyjnej Niemiec. Podjął się misji powrotu do Polski rządzonej przez komunistów w celu sprawdzenia łączności pomiędzy dowództwem polskiego podziemia w Warszawie, a rządem polskim w Londynie. Raport z Warszawy przekazał do Londynu przez dowódcę 2 Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa, przebywającego w Ankonie we Włoszech.


Projekt: Archiwum Wschodnie
Wywiad przeprowadził/a: Krzysztof Jasiewicz
Sygnatura nagrania: AW_I_0112
Miejsce nagrania: Warszawa (Polska)
Data nagrania: b.d.
Czas nagrania: 01h 40min
Język nagrania: polski
Opis nagrania: Maszynopis. Informacja o relacji dostępna w Archiwum Ośrodka KARTA. Lata 1909-45. Życie codzienne w majątku Pełkinie, walki oddziałów artylerii konnej podczas kampanii wrześniowej, aresztowanie autora przez gestapo, pobyt w więzieniu, zwolnienie i osiedlenie w Bielinach, działalność siatki AK do czasu wkroczenia Sowietów w 1944 roku, ewakuacja autora na Słowację, spotkanie z gen. Andersem w Ankonie, pobyt w Düsseldorfie, organizowanie transportów polskich dzieci z Niemiec do Hiszpanii.
 

© Copyright 2008 Audiohistoria - Archiwum Historii Mówionej