Audiohistoria
 Archiwum Historii Mówionej
Projekty
Przedstawiamy główne projekty Historii Mówionej. Są to zarówno przedsięwzięcia już historyczne, z lat 80. i 90., takie jak Archiwum Wschodnie czy Archiwum Opozycji, jak i projekty ostatnio zakończone i te, które są w trakcie realizacji. Najważniejszy z nich to „Zapomniani świadkowie XX wieku”, w którym nagrywamy relacje biograficzne przedstawicieli najstarszych generacji.
Przy projektach wyświetla się lista nagrań z fragmentami do wysłuchania na stronie. Pełna lista nagrań wykonanych w ramach danego projektu dostępna jest poprzez zakładkę „Przeszukaj zbiory".
 
Projekt „Żołnierze 1. Dywizji Pancernej gen. Maczka”

W 2009 roku, w 65-tą rocznicę wyzwolenia belgijskich i holenderskich miast przez 1. Dywizję Pancerną, zainicjowany został projekt, w ramach którego nagrano ponad 40 relacji biograficznych byłych żołnierzy tej dywizji. Zebrane relacje opowiadają zarówno o wyzwalaniu Europy Zachodniej w 1944 i 1945 roku, jak też o skomplikowanych drogach, które prowadziły naszych rozmówców do polskiej jednostki pancernej. Wielu z nich walczyło w kampanii polskiej w 1939 roku i poprzez Węgry lub Rumunię dotarło do Francji, a potem do Wielkiej Brytanii. Duża grupa Polaków trafiła do dywizji poprzez sowieckie łagry, inni dołączyli do dywizji po ucieczce z Wehrmachtu. Ostatnia grupa żołnierzy to wyzwoleni wiosną 1945 roku pracownicy przymusowi, a także więźniowie niemieckich jenieckich obozów, najczęściej żołnierze Armii Krajowej. Poza relacjami wyższych oficerów dywizji, dowódców poszczególnych jej pułków i pododdziałów, mało jest w historiografii świadectw szeregowych żołnierzy opisujących swoje wojenne losy. Chcieliśmy, aby projekt choć w części mógł wypełnić tę lukę (rozmawialiśmy także o ich powojennych drogach życiowych i różnych sposobach pamiętania o tamtym wspólnym wojennym doświadczeniu). Zamiarem naszym było zebranie tych unikalnych wspomnień, zarchiwizowanie ich i włączenie do obiegu społecznego.

Nagraniom towarzyszą liczne archiwalia, dokumenty i zdjęcia pochodzące z rodzinnych albumów. Zapraszamy do wysłuchania relacji w Czytelni Archiwum Historii Mówionej.

Wybrane fragmenty relacji:

  • Zofia Rusecka
    Życie codzienne w okresie międzywojennym w Warszawie, okupacja niemiecka w Warszawie, Armia Krajowa, łączniczka oddziału wykonawczego 993/W kontrwywiadu AK (likwidowanie konfidentów i funkcjonariuszy aparatu okupacyjnej władzy), powstanie warszawskie na Śródmieściu, obozy jenieckie:...[ więcej ]
  • Adam Kreutzer
    Życie codzienne we wsi Uherce Mineralne i w Ustrzykach Dolnych przed II wojną światową; kampania 1939 roku (drużyna Strzelców), ewakuacja przez Rumunię do Francji; Polskie Siły Zbrojne w Wielkiej Brytanii; 1. Dywizja Pancerna (3. kompania zaopatrzenia 3. Brygady Strzelców); szkolenie przed...[ więcej ]
  • Antoni Przybył
    Dzieciństwo na Głównej (Poznań), nauka w wojskowych warsztatach w Poznaniu, kampania wrześniowa, internowanie w Kadarkut (Węgry), droga do Francji (04.1940) i ewakuacja do Wielkiej Brytanii (06.1940), 10. szwadron łączności w 1. Dywizji Pancernej w Szkocji (1940-44), walki w Normandii,...[ więcej ]
  • Zygmunt Maciejewski
    Dzieciństwo w Poznaniu, szkoła podchorążych w Gnieźnie, kampania wrześniowa od Wrześni do Legionowa, niewola w stalagu w Oberlangen (1939-1942), ucieczka z obozu i droga do Anglii, pobyt w kompanii saperów w Szkocji, walki w Normandii, Belgii i Holandii, powrót do Polski (1947), problemy...[ więcej ]
  • Edmund Semrau
    Dzieciństwo w Chełmnie, pobyt w Szkocji (08.1943-07.1944), szlak bojowy w 2. szwadronie 1. Pułku Pancernego 1. Dywizji Pancernej (od Francji do Niemiec), okupacja Niemiec (05.1945-04.1947) i nauka w szkole dywizyjnej, powrót do Polski (06.1948), działalność Koła Koleżeńskiego...[ więcej ]
  • Eustachy Jaroszenko
    Życie codzienne w Ząbkach pod Warszawą i w Białymstoku przed II wojną światową; wywózka do Pawłodaru nad Irtyszem w Kazachstanie (13 kwietnia 1940); praca w sowchozie; praca przy budowie mostu na Syr-Darii w kołchozie im. Stalina niedaleko miejscowości Otara w Uzbekistanie; Armia Polska...[ więcej ]
  • Jan Kudła
    Dzieciństwo w Polskiej Woli i Wiśniowczyku (woj. tarnopolskie); okupacja sowiecka i wywózka na Sybir (10 lutego 1940); ochotnicze zgłoszenie się do Wojska Polskiego w Tockoje (grudzień 1941); droga do Zjednoczonego Królestwa i pobyt w Szkocji (Polska Samodzielna Brygada Spadochronowa i 1....[ więcej ]
  • Janusz Gołuchowski
    Rodzina oraz życie codzienne w Warszawie przed 1939 rokiem; okupacja niemiecka (działalność konspiracyjna w Armii Krajowej); udział w akcjach zbrojnych w czasie Powstania Warszawskiego; obóz pracy przymusowej w Wendenfurt k. Hasselfelde w górach Harzu (1944-1945); wyzwolenie przez aliantów...[ więcej ]
  • Mieczysław Ścieżyński
    Okres przedwojenny, rodzina, początki Powstania Warszawskiego na Ochocie, obóz w Pruszkowie, transport na Dolny Śląsk, praca przymusowa w okolicy Wrocławia, umieszczenie w obozie koncentracyjnym Gross-Rosen, obóz Dora, zakłady zbrojeniowe, obóz Bergen-Belsen, warunki życia w obozach, okres...[ więcej ]
  • Lech Węgrzecki
    Życie codzienne w Lublinie i Zamościu przed II wojną światową; okupacyjna Warszawa; działalność konspiracyjna - przynależność do Narodowych Sił Zbrojnych (szkoła podchorążych); powstanie warszawskie - bataliony "Harnaś" i "Gustaw"; walki w Śródmieściu (m.in. o Pocztę Główną,...[ więcej ]


© Copyright 2008 Audiohistoria - Archiwum Historii Mówionej